SYROP GLUKOZOWO-FRUKTOZOWY – CO O NIM WIEMY?
Co to jest syrop glukozowo-fruktozowy?
Syrop glukozowo-fruktozowy (SGF) jest płynnym słodzikiem stosowanym do produkcji żywności i napojów.
SGF składa się z różnych prostych cukrów, głównie glukozy i fruktozy, o różnych ilościach. Zawartość fruktozy może wynosić od 5% do 50%.
Jeśli fruktoza stanowi więcej niż 50% syropu, nazwa powinna brzmieć syrop fruktozowo-glukozowy. Często mylony z syropem glukozowym.
Inne nazwy to: syrop kukurydziany o wysokiej zawartości fruktozy, izoglukoza. Komercyjna produkcja syropu z kukurydzy rozpoczęła się w 1964 roku 1.
Syrop glukozowo-fruktozowy składa się w 76% z węglowodanów i 24% z wody, nie zawiera tłuszczu i białka. W porcji 100 gramów dostarcza 281 kalorii, podczas gdy w jedna łyżka stołowa (19 gramów) dostarcza 53 kalorie.
FDA (Agencja ds. Żywności i Leków) uznała SGF za bezpieczny 2. Natomiast cały czas trwają badania nad tym, czy SGF stanowi większe zagrożenie dla zdrowia niż inne słodziki 3.
Jak powstaje syrop glukozowo-fruktozowy?
Syrop glukozowo-fruktozowy powstaje ze skrobi, pierwszym etapem jest przygotowanie syropu glukozowego.
Połączone cząsteczki glukozy w skrobi są hydrolizowane do wolnych cząsteczek glukozy.
Następnie, przy użyciu enzymów, część glukozy zmienia się w fruktozę w procesie zwanym izomeryzacją.
Źródło skrobi wybiera się w zależności od lokalnej dostępności surowca dostosowanego do procesu ekstrakcji skrobi. W przeszłości najczęściej stosowana do produkcji syropu była kukurydza, ale w ostatnich latach zwiększyło się wykorzystanie pszenicy, ponieważ jest lokalnie bardziej dostępnym źródłem skrobi. Pozyskiwanie surowca odbywa się głównie ze źródeł europejskich.
W Stanach Zjednoczonych syrop jest nadal produkowany ze skrobi kukurydzanej 4.
W jakich produktach występuje syrop glukozowo-fruktozowy?
W Europie głównym słodzikiem, zawierającym kalorie, używanym do produkcji żywności i napojów jest sacharoza.
W praktyce w Unii Europejskiej produkcja syropu glukozowo–fruktozowego o zawartości powyżej 10% fruktozy jest limitowana.
Wielkość produkcji syropu glukozowo-fruktozowego w UE to 5% całkowitej produkcji cukru.
Przykłady syropu glukozowo-fruktozowego można znaleźć w wypiekach, produktach zbożowych, słodyczach, dżemach i przetworach, jogurtach i innych produktach mlecznych, przyprawach (np. musztardach i ketchupach), ale również w:
- napojach bezalkoholowych, gazowanych i niegazowanych, np. coca-cola, mrożona herbata, tonic itp.
- napojach izotonicznych i energetyzujących
- napojach alkoholowych, np. likierach czy owocach w alkoholu
- mlecznych napojach fermentowanych
- mleku zagęszczonym
- lodach
- dżemach, galaretkach, deserach, kompotach, wsadach owocowych do jogurtów
- sałatkach i konserwach rybnych
- pastylkach pudrowych (owocowych oraz miętowych)
Jak wspomniano wyżej, produkcja syropu glukowozo-fruktozowego jest ograniczona w Unii Europejskiej. Dodatkowy czynnik w wyborze wykorzystywanych źródeł cukru zależy od dostępności i względnej bliskości surowca.
Sacharoza a syrop glukozowo-fruktozowy
Zarówno sacharoza, czyli zwykły cukier, jak i SGF składa się z glukozy i fruktozy. Istotne jest to, że syrop ma trochę więcej fruktozy.
Główną różnicą między nimi jest to, że syrop glukozowo-fruktozowy jest płynny i zawiera 24% wody, podczas gdy cukier stołowy jest suchy i granulowany.
Ze względu na rosnącą plagę otyłości w krajach rozwiniętych naukowcy pochylili się nad oddziaływaniem sacharozy i SGF na organizm.
Zbadano ich metabolizm w organizmie. Naukowcy potwierdzają, że nie ma istotnych różnic w poborze energii i sytości po spożyciu tych cukrów 5.
Nie zaobserwowano też znaczących różnic w stężeniu glukozy i insuliny w osoczu po spożyciu tych słodzików 6.
Oba cukry w organizmie człowieka rozkładają się na cukry proste (glukozę i fruktozę), następnie zostają wchłaniane.
Z przeglądu wielu badań z 2013 roku wynika, że nie ma różnicy w metabolizmie sacharozy i syropu glukozowo-fruktozowego 7.
A może jednak sacharoza i syrop glukozowo-fruktozowy się różnią…?
Teoretycznie sacharoza i SGF to prawie to samo, ale te „prawie” robi różnicę. W badaniach na szczurach jednak udowodniono, że spożywanie syropu glukozowo-fruktozowego przyczynia się do większej otyłości w porównaniu do sacharozy – przynajmniej u zwierząt.
Szczury, podzielone na 2 grupy, były karmione taką samą ilością sacharozy i SGF przez 8 tygodni. Te przyjmujące SGF cechowały się większym przyrostem masy ciała, szczególnie w rejonach brzucha oraz zwiększonym poziomem trójglicerydów 8.
W innym badaniu szczury piły roztwory z sacharozy, wody i SGF. Po 8 tygodniach szczury spożywające SGF przybrały najwięcej masy ciała 9.
Czy istnieje związek między spożyciem syropu glukozowo-fruktozowego a otyłością?
Zarówno sacharoza i syrop glukozowo-fruktozowy w nadmiarze związane są z otyłością.
Głównym czynnikiem stanowiącym problem z cukrami jest duża zawartość fruktozy.
Jeżeli jest jej za dużo w organizmie to wątroba nie daje rady metabolizować fruktozy i magazynuje ją w tkance tłuszczowej 10, 11. Tym samym przyczyniając się do rozwoju chorób metabolicznych takich jak: nadciśnienie, cukrzyca, choroby sercowo-naczyniowe 12.
Naukowcy w badaniu z 2008 roku potwierdzili, że długotrwałe przyjmowanie fruktozy powoduje zmniejszenie wrażliwości na insulinę, zwiększenie spożycia kalorii, a to przyczynia się do zwiększenia masy ciała 13.
Syrop glukozowo-fruktozowy wiąże się ze zwiększeniem ryzyka wystąpienia cukrzycy typu 2 14.
Nadmiar cukru w diecie może prowadzić do wielu innych konsekwencji.
Najnowsze badanie z 2016 roku na ponad 1200 osobach potwierdziło, że spożywanie przynajmniej 5 razy dziennie napojów dosładzanych syropem glukozowo-fruktozowym przyczynia się do wystąpienia zapalenia stawów 15.
Konsumpcja napojów z dodatkiem SGF przynajmniej dwa razy dziennie w wieku dziecięcym przyczynia się do występowania otyłości w wieku nastoletnim 16.
Mężczyźni spożywający dziennie więcej niż 2 napoje słodzone cukrem, mieli o 85% większe ryzyko rozwoju dny moczanowej w porównaniu z konsumentami, którzy tego nie robili 17.
Wysokie poziomy insuliny powodowane przez spożycie cukru mogą stymulować wzrost nowotworów. Kilka długoterminowych badań wykazało związek między spożyciem SGF a ryzykiem zachorowania na raka 18, 19, 20.
Czy wiesz, że…
McDonald’s poinformował w sierpniu 2016 roku, że chcąc zadowolić klientów dbających o zdrowie, zastąpiliby syrop glukozowo-fruktozowy w bułce sacharozą (cukrem stołowym). Poza tym usunęliby również konserwanty i inne sztuczne dodatki z ich menu.
Chcesz zobaczyć co zawiera cheeseburger McDonald’s zajrzyj tu.Marion Gross, wiceprezes McDonald’s, oświadczyła: „Wiemy, że [konsumenci] nie czują się dobrze z SGF, więc zamiast tego dajemy im to, czego szukają” 21.
Inne firmy, takie jak Hunt’s Ketchup, Gatorade i Wheat Thins również wycofały SGF, zastępując go konwencjonalnym cukrem (sacharozą). Pepsico i Heinz również wypuściły produkty, które używają sacharozy (cukru stołowego) zamiast SGF, chociaż nadal sprzedają oryginalne wersje słodzone SGF 22.
Podsumowanie
Syrop glukozowo-fruktozowy jest słodzikiem wynalezionym stosunkowo niedawno, pozyskiwanym z naturalnych roślin lub zmodyfikowanych.
Składem nie różni się od zwykłego cukru (sacharozy), natomiast obwiniany jest o wyrządzanie większych szkód niż sacharoza. Potwierdzają to na razie pojedyncze badania na zwierzętach.
Co wiemy na pewno, to że nadmiar cukru w każdej postaci wpływa na otyłość, a w konsekwencji na choroby z nią związane.
Należy starać się czytać etykiety i omijać szerokim łukiem produkty spożywcze z wysoką zawartością czy to sacharozy czy syropu glukozowo-fruktozowego.
AKTUALIZACJA 2026
W 2026 roku nie pojawiły się badania, które zmieniłyby ocenę bezpieczeństwa syropu glukozowo-fruktozowego. Aktualne dowody wskazują, że jego wpływ na zdrowie jest zbliżony do wpływu cukru, jeśli porównuje się takie same ilości spożywanych kalorii. Najnowsze badania koncentrują się na tym, jak fruktoza wpływa na regulację apetytu, metabolizm oraz ryzyko chorób metabolicznych. Dotychczasowe wyniki sugerują, że nadmierne spożycie cukrów dodanych – niezależnie od ich źródła – wiąże się ze zwiększonym ryzykiem otyłości i cukrzycy typu 2. Nie ma jednak przekonujących dowodów, że syrop glukozowo-fruktozowy jest bardziej szkodliwy od sacharozy spożywanej w porównywalnych ilościach.Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czym jest syrop glukozowo-fruktozowy?
Syrop glukozowo-fruktozowy to substancja słodząca otrzymywana ze skrobi, najczęściej kukurydzianej lub pszennej. Zawiera mieszaninę glukozy i fruktozy, a jego skład może różnić się w zależności od zastosowania.
Czy syrop glukozowo-fruktozowy jest szkodliwy?
Sam syrop glukozowo-fruktozowy nie jest uznawany za szkodliwy. Problemem jest przede wszystkim jego nadmierne spożycie, podobnie jak w przypadku cukru. Dieta bogata w dodane cukry może zwiększać ryzyko otyłości, cukrzycy typu 2, próchnicy oraz chorób sercowo-naczyniowych.
Czy syrop glukozowo-fruktozowy jest gorszy od cukru?
Pod względem kaloryczności syrop glukozowo-fruktozowy i cukier dostarczają podobnej ilości energii. Badania wskazują, że w typowych ilościach spożycia ich wpływ na zdrowie jest zbliżony. Kluczowe znaczenie ma całkowita ilość spożywanych cukrów dodanych.
Czy syrop glukozowo-fruktozowy powoduje otyłość?
Nadmierne spożycie produktów zawierających syrop glukozowo-fruktozowy może sprzyjać przyrostowi masy ciała, ponieważ zwiększa całkowitą podaż kalorii. Nie ma jednak dowodów, że jest bardziej „tuczący” od cukru spożywanego w podobnych ilościach.
Czy syrop glukozowo-fruktozowy powoduje cukrzycę?
Spożywanie dużych ilości napojów i produktów bogatych w cukry dodane, w tym syrop glukozowo-fruktozowy, może zwiększać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Nie oznacza to jednak, że sam syrop jest bezpośrednią przyczyną tej choroby.
Czy syrop glukozowo-fruktozowy jest odpowiedni dla diabetyków?
Osoby z cukrzycą powinny ograniczać spożycie produktów zawierających cukry dodane, w tym syrop glukozowo-fruktozowy. Dietę najlepiej ustalać indywidualnie z lekarzem lub dietetykiem.
Czy syrop glukozowo-fruktozowy zawiera gluten?
Syrop produkowany z pszenicy może pochodzić z surowca zawierającego gluten, jednak w procesie produkcji jest on zazwyczaj usuwany do poziomu uznawanego za bezpieczny dla większości osób z celiakią. W razie wątpliwości warto sprawdzić oznaczenie produktu lub skontaktować się z producentem.
